Waarom kerst 2016

Meer over kerst

Lees meer over de achtergronden van het kerstfeest


Hieronder vind je informatie en antwoorden op de meest gestelde vragen rondom kerst en het kerstfeest.

Over Waarom Kerst

De bijbelverhalen van kerst

Lukas hoofdstuk 2 verzen 1-20 (Bijbel in gewone taal)

DE GEBOORTE VAN JEZUS

JOZEF EN MARIA GAAN NAAR BETLEHEM

1 In die tijd werd er een bevel van keizer Augustus bekend- gemaakt. Hij wilde alle inwoners van het Romeinse rijk laten tellen. 2 Het was de eerste keer dat dit gebeurde. Het was in de tijd dat Quirinius de provincie Syrië bestuurde. 3 Iedereen moest geteld worden in de plaats waar zijn familie vandaan kwam. Daarom gingen alle mensen op reis. 4-5 Ook Jozef moest op reis. Hij ging van Nazaret in Galilea naar Betlehem in Judea. Want hij kwam uit de familie van David, en David kwam uit Betlehem. Jozef ging samen met Maria naar Betlehem. Maria zou met Jozef gaan trouwen, en ze was zwanger.

JEZUS WORDT GEBOREN

6 Toen Jozef en Maria in Betlehem waren, werd het kind geboren. 7 Het was Maria’s eerste kind, een jongen. Maria wikkelde hem in een doek, en legde hem in een voerbak voor de dieren. Want er was voor hen nergens plaats om te slapen.

HERDERS HOREN HET GOEDE NIEUWS

8 Die nacht waren er herders in de buurt van Betlehem. Ze pasten buiten op hun schapen. 9 Opeens stond er een engel tussen de herders, en het licht van God straalde om hen heen. De herders werden bang. 10 Maar de engel zei: ‘Jullie hoeven niet bang te zijn, want ik breng jullie goed nieuws. Het hele volk zal daar blij mee zijn. 11 Vandaag is jullie redder geboren: Christus, de Heer. Hij is geboren in Betlehem, de stad van David. 12 En zo kunnen jullie hem herkennen: het kind ligt in een voerbak en is in een doek gewikkeld.’ 13 En plotseling was er bij de engel een hele groep engelen. Ze eerden God en zeiden: 14 ‘Alle eer aan God in de hemel. En vrede op aarde voor de mensen van wie God houdt.’

DE HERDERS GAAN NAAR BETLEHEM

15 Daarna gingen de engelen terug naar de hemel. De herders zeiden tegen elkaar: ‘Kom, we gaan naar Betlehem. Want God heeft ons verteld wat er gebeurd is. Laten we gaan kijken.’ 16 Ze gingen meteen naar Betlehem. Daar vonden ze Maria en Jozef, en in een voerbak lag het kind. 17 Toen de herders het kind zagen, vertelden ze wat de engel over hem gezegd had. 18 Iedereen die het hoorde, was verbaasd over het verhaal van de herders. 19 Maria probeerde te begrijpen wat het betekende. Ze bleef nadenken over wat de herders gezegd hadden. 20 De herders gingen terug naar hun schapen. Ze eerden God en dankten hem voor alles wat ze gezien en gehoord hadden. Want alles was precies zoals de engel gezegd had.

Matteüs hoofdstuk 2 verzen 1-12 (Bijbel in Gewone Taal)

WIJZE MANNEN ZOEKEN EEN KIND

1 Jezus werd geboren in Betlehem, een stad in Judea. Herodes was op dat moment koning.

Niet lang na de geboorte van Jezus kwamen er wijze mannen in Jeruzalem aan. Ze kwamen uit het oosten, uit een ver land. 2 Ze vroegen aan de mensen in Jeruzalem: ‘Waar is de koning van de Joden die kortgeleden geboren is? We hebben zijn ster gezien. Die kwam aan de hemel omhoog. En nu zijn we gekomen om de nieuwe koning te eren.’ 3 Toen koning Herodes dat hoorde, schrok hij vreselijk. Ook de andere mensen in Jeruzalem schrokken. 4 Herodes liet alle priesters en wetsleraren bij elkaar komen. Hij vroeg aan hen: ‘Waar zal de messias geboren worden?’ 5 Ze zeiden: ‘In Betlehem in Judea, want dat wordt al verteld in de heilige boeken. Daar staat: 6 «Luister, Betlehem in Judea, jij hoort bij de belangrijkste steden van het land. Want uit Betlehem komt de leider van Israël. Hij zal zorgen voor het volk van God, zoals een herder voor zijn schapen zorgt.»’

DE WIJZE MANNEN VINDEN HET KIND

7 Toen liet Herodes de wijze mannen in het geheim bij zich komen. Hij wilde precies weten wanneer ze de ster voor het eerst gezien hadden. 8 Daarna zei hij: ‘Ga naar Betlehem en zoek uit waar het kind precies is. Als jullie hem gevonden hebben, moet je dat aan mij komen vertellen. Dan kan ik ook naar hem toe gaan om hem te eren.’ 9-10 Na het gesprek met Herodes gingen de wijze mannen op weg. En opeens was daar de ster weer die ze al eerder gezien hadden. Toen ze de ster weer zagen, waren ze erg blij. De ster wees hun de weg. Hij bleef staan boven het huis waar het kind was. 11 De wijze mannen gingen naar binnen. Daar zagen ze het kind bij zijn moeder Maria. Ze knielden voor hem en eerden hem. Ze gaven hem de dure geschenken die ze meegebracht hadden: goud, wierook en mirre. 12 ’s Nachts kregen de wijze mannen een droom. In de droom zei God tegen hen: ‘Jullie moeten niet teruggaan naar Herodes.’ En dus gingen ze langs een andere weg terug naar hun land.

Wanneer is het kerst?

Met Kerstmis (afgeleid van Christus mis) viert de christelijke kerk de geboorte van Jezus. Er is geen enkele reden voor aan te voeren, dat Jezus in de maand december werd geboren. De keuze voor deze maand houdt waarschijnlijk verband met de zonnewende, de geboorte van het licht op 21/22 december. Dit feest werd door de Germanen gevierd voordat zij bekend raakten met het christendom. Vanaf 25 december, als de dagen beginnen te lengen en de zon wat sterker wordt, vierden ze feest en brachten ze offers. In het jaar 325 bepaalde het concilie van Nicea (een belangrijke kerkvergadering) dat Kerst voortaan op 25 december gevierd zou worden, zodat de gekerstende heidenen in de nacht van 24 december hun feest van de zonnewende konden inpassen.

Kerst valt dus altijd op dezelfde datum, namelijk 25 en 26 december. Vaak begint in de kerken de kerstvieringen al op de avond van 24 december.

De dag van de week waarop de 1e Kerstdag valt zijn voor de komende jaren:

2016 -> zondag
2017 -> maandag
2018 -> dinsdag
2019 -> woensdag
2020 -> vrijdag
2021 -> zaterdag
2022 -> zondag
2023 -> maandag
2024 -> woensdag
2025 -> donderdag

Wat is Advent?

De Advent is in het christendom de benaming voor de aanloopperiode naar kerst. Het woord ‘advent’ is afgeleid van het Latijn: adventus (=komst, er aan komen) en advenire (= naartoe komen). Letterlijk betekent Advent: God komt naar ons toe.

De Advent heeft een dubbel karakter:
1. Het is de voorbereidingstijd op het Kerstfeest, de geboorte van Jezus Christus in onze mensengeschiedenis 2000 jaar geleden.
2. Eveneens is de Advent de periode van verwachting van Jezus’ wederkomst.

Het Liturgisch jaar begint met de Advent. Eenvoudig gerekend begint de Advent vier zondagen voor Kerstmis en altijd op de zondag die valt tussen 26 november en 4 december en eindigt op 24 december bij het avondgebed. Hierdoor is de lengte van de adventsperiode verschillend, maar telt wel altijd 4 zondagen. De zondagen van deze tijd worden wel 1e, 2e, 3e, 4e adventszondag genoemd. Zo leven wij in de Advent naar het kerstfeest toe, om te vieren dat Jezus, Immanuel God-met-ons, in ons leven wilde binnen komen.

Bij de Oosters-orthodoxe Kerken begint de Advent een week eerder en telt 40 dagen (15 november).

De eerste Advent zondag valt in de komende jaren op de volgende datum:

2016: 27 november
2017: 3 december
2018: 2 december
2019: 1 december
2020: 29 november
2021: 28 november
2022: 27 november
2023: 3 december
2024: 1 december
2025: 30 november

In veel kerken wordt iedere zondag van de Advent een kaars ontstoken. We zien uit naar de komst van Jezus, ‘het Licht der wereld’. Hoe meer kaarsen van de adventskrans branden, hoe meer licht er is, dat wil zeggen hoe dichter Jezus, het Licht, nabij is. Daarbij horen dan vaak lezingen uit de Bijbel, waarin op verschillende wijzen de komst van de Messias aangezegd wordt. Op de laatste zondag voor kerst branden dan alle vier de kaarsen.

Tijdens de adventsperiode wordt in veel kerken gebruikgemaakt van de liturgische kleur paars, de kleur van boete en inkeer. Alleen op de derde zondag van advent kan de kleur roze gebruikt worden daar waar dit gebruikelijk is, om het feestelijke karakter van deze zondag weer te geven.

Geschiedenis van de advent

Wanneer de viering van de Advent in de Kerk voor het eerst werd geïntroduceerd, kan met geen enkele vorm van zekerheid bepaald worden. De Advent wordt voor het eerst vermeld in een boek van Gregorius van Tours (ca. 538-594), die schrijft dat St. Perpetus, een van zijn voorgangers, rond 480 een vastentijd van drie weken voorafgaand aan kerstmis zou hebben ingesteld. Of dit een nieuw gebruik was dan wel de bekrachtiging van een bestaande regeling is onduidelijk.

Adventskrans

De adventskrans is uit het Duitse taalgebied overgewaaid. Ook in de Scandinavische landen komt dit gebruikt veel voor. In de Scandinavische en Duitstalige landen zie je dat ook in de huisgezinnen en in de winkels adventskransen worden neergezet of opgehangen. In katholieke kringen is het de traditie om de derde adventskaars een roze kleur te geven, dit als verwijzing naar de groeiende vreugde. De protestantse kerk van Noorwegen heeft deze traditie trouwens ook.  Sommigen zien een verwantschap van de adventskrans met de chanoekakaarsen in het jodendom, die in dezelfde periode steeds een kaars meer aansteken.

De eerste adventskrans werd uitgevonden door de Lutherse theoloog Johann Hinrich Wichern (1808-1881). Hij ving veel kinderen op die uit armoedige gezinnen afkomstig waren. De kinderen vroegen vaak wanneer het eindelijk kerst was. In 1839 besloot hij uit een houten wiel een krans te maken met vier grote en 19 kleine kaarsen. Voor elke adventszondag werd een grote kaars aangestoken en voor elke andere dag een kleine. Sinds 1860 wordt de adventskrans met dennengroen versierd. In enkele gebieden zijn er tradities van zes adventszondagen in plaats van vier zoals in het bisdom Milaan en in de orthodoxe kerken. Daar zie je dan ook adventskransen met zes kaarsen.

Lees over Advent en Hoop op IkzoekGod.nl

Wat is de geboortedatum van Jezus?

Wij vieren het Kerstfeest op 25 december, maar het is onwaarschijnlijk dat dit de werkelijke geboortedatum van Jezus is. De oude kerk heeft echter deze periode van het jaar gekozen voor het feest om een tegenwicht te bieden aan het heidense midwinterfeest, dat het lengen van de dagen na de kortste dag van het jaar markeerde. Het was gewijd aan de zonnegod Sol Invictis, de overwinnende zon, die aan zijn jaarlijkse opmars begon.

De christelijke kerk daarentegen richtte de aandacht op het licht van Gods Zoon, dat in een duistere wereld is gaan schijnen: “Het volk dat in duisternis ronddoolt ziet een schitterend licht. Zij die in het donker wonen worden door een helder licht beschenen.” (Jesaja 9:1)

Niet de datum van de geboorte van de Here Jezus is belangrijk, anders was die in de Bijbel vast wel genoemd, maar het feit van zijn geboorte is het vieren waard.

Vanuit de Bijbel is er op een indirecte manier wel iets te zeggen over de geboortedatum van Christus. De priester Zacharia, de man van Elisabeth, behoorde volgens Lukas 1:5 tot de orde van Abia. De priesterdienst was ingedeeld in 24 afdelingen, die elk een halve maand per jaar de tempeldienst verzorgde. De orde van Abia was de achtste orde en had derhalve in de tweede helft van de vierde maand dienst (1 Kronieken 24:10).

Nadat Zacharia zijn dienst vervuld had, raakte zijn vrouw Elisabeth zwanger (Lukas 1:23 en 24). Toen de engel Gabriël aan Maria in Nazareth verteld had dat ze zwanger zou worden (Lukas 1:26-31), ging Maria op bezoek bij Elisabeth, die toen zes maanden zwanger was (Lukas 1:36-39). Het was toen inmiddels de tweede helft van de tiende maand.

Maria bleef drie maanden bij Elisabeth (Lukas 1:56), waarna ze weer naar huis ging. Dat was dan in de tweede helft van de eerste maand.

Zes maanden later vond de geboorte van Jezus plaats, dus aan het eind van de zevende maand, de maand Tisri. Op onze kalender is dat september/oktober. Dat was een feestmaand in Israël. Op de eerste dag werd het Bazuinenfeest gevierd, op de tiende dag was de Verzoendag en op de vijftiende (in de tweede helft van de maand…) startte het Loofhuttenfeest, dat een hele week duurde.

Als de Heer Jezus in deze periode geboren is, krijgt de tekst uit Johannes 1:14 wel een bijzondere betekenis: “Het Woord is mens geworden en heeft bij ons gewoond… (letterlijk: in een tabernakel of tent wonen)”. Bij een geboortedatum in eind september krijgt een datum in eind december ook weer een bijzondere betekenis, omdat omstreeks die tijd de conceptie moet hebben plaatsgevonden. En eigenlijk is dat het begin van de menswording geweest van de Zoon van God.

Er zijn nog wel andere verklaringen die op een andere datum uitkomen en daarom moeten we eigenlijk tot de conclusie komen dat we het niet precies weten. Maar zoals gezegd is 25 december zeer onwaarschijnlijk.

Is de geboorte van Jezus een mythe?

Geloof moet je geloven. Als je het zeker weet, is het immers geen geloof meer!’ Herken je dit? Veel mensen reageren op deze manier op het kerstverhaal, of op andere verhalen in de Bijbel. De geschiedenis van een kindje in de stal, engelen, herders en koningen is erg schattig, maar hoogstwaarschijnlijk alleen een mythe, in de loop der eeuwen ontstaan en aangedikt. Een mooi verhaal, maar niet waarheidsgetrouw.

Toch zijn veel kenners van de Bijbel het hier niet mee eens! De verhalen die daarin staan zijn dan wel religieus getint, maar niet minder betrouwbaar dan andere geschriften uit die tijd. De levensbeschrijvingen van Jezus, waar het kerstverhaal bij hoort, zijn verslagen van ooggetuigen, zoals we die ook nu dagelijks in de krant lezen. Aha, zeg je: die moet je ook niet altijd geloven! Dat is zo. Maar als een getuigenverslag niet klopt, dan lees je dat zeker enkele dagen later in de krant. Want mensen die het ook gezien hebben reageren erop, en de zaak wordt rechtgezet. Zo gaat dat als een getuigenverslag nog tijdens het leven van de ooggetuigen wordt opgeschreven.

En zo is het ook met het Nieuwe Testament van de Bijbel. De vier boeken waarin het levensverhaal van Jezus staan beschreven (Matteüs, Markus, Lukas, en Johannes; de boeken zijn genoemd naar hun schrijvers) werden geschreven rond 65 na Christus (dus dertig jaar na zijn dood) tot 100 na Christus. Kan een verhaal in dertig jaar veranderen van een waarheidsgetrouw verslag in een religieuze mythe? Nee, want dan zouden de mensen die Jezus, of de omstandigheden rond Zijn geboorte, zelf gezien hadden – en die leefden dertig tot zestig jaar na dato vaak nog – immers geprotesteerd hebben en zou het verhaal nooit door zoveel mensen geloofd zijn. De verhalen over Jezus’ leven klonken misschien ongeloofwaardig, maar de boeken die erover verschenen konden niet worden ontkracht, omdat ooggetuigen konden bevestigen dat het echt zo was gebeurd.

Wat betekent kerst?

‘Wat betekent kerst voor jou? Tijd met je familie en vrienden? Misschien denk je aan kerstliedjes, kerstkaarten sturen, winkelen, feestjes en veel te veel eten. Al deze dingen maken deel uit van ons kerstfeest. Maar wat vind je van het eerste kerstfeest? Waarom is dat verhaal – het kindje in de kribbe, herders, wijzen uit het Oosten, engelen – zo belangrijk? Is het eigenlijk wel belangrijk? Heeft het kerstverhaal nog iets te zeggen?

Ik wil je uitnodigen om met me na te denken over drie redenen waarom het eerste Kerstverhaal nog iets te zeggen heeft – zelfs voor jou. Misschien zet het je aan het denken en roept het wat gevoelens bij je op die op één lijn liggen met dat beroemde verhaal.  Het kerstverhaal is belangrijk, omdat…

Het vertelt van vrede

Kerstliedjes gaan over ‘vrede op aarde’. Kerstkaarten wensen je vrede toe, families verlangen ernaar en het nieuws confronteert ons ermee dat het nooit lang duurt.

De engelen kondigden het aan bij een aantal herders: ‘Wees niet bang, want ik kom jullie goed nieuws brengen, dat het hele volk met grote vreugde zal vervullen: vandaag is in de stad van David voor jullie een redder geboren. Hij is de Messias, de Heer.’ Toen verscheen er een grote groep engelen en ze prezen God en proclameerden vrede aan de mensen.

Het kerstverhaal brengt een boodschap van vrede. Het kan onrustige harten kalmeren en ruzies tot een einde brengen.

Het gaat over familie

Familiebijeenkomsten rond de Kerst kunnen heel erg leuk zijn, maar ze kunnen ook veel stress veroorzaken. Conflicten uit het verleden kunnen juist dan tot een uitbarsting komen. Jozef en Maria, de ouders van Jezus, hadden zo hun eigen problemen met betrekking tot hun familie. De historische verhalen geven weer dat de verloofde van Jozef zwanger werd toen ze nog maagd was. Maria geloofde dat een engel haar had verteld dat ze door God zwanger was geworden. Hoe zou jij het vinden als jij overduidelijk bewijs zou hebben dat jouw verloofde seks had gehad met iemand anders tijdens jullie verloving? Stel dat jouw verloofde zou zeggen dat het door God kwam. Zou je haar ooit nog vertrouwen? Zou je het huwelijk afblazen?

Jozef wilde Maria niet in opspraak brengen en dacht erover haar in het geheim te verstoten. Maar in een droom legde engel aan hem uit dat het kind van God kwam en hij droeg Jozef op om hem ‘Jezus te noemen, want Hij zou zijn volk bevrijden van hun zonden.’ Jozef volgde deze instructies op en zorgde voor zijn familie. Hij bleef voor Maria en Jezus zorgen en had een grote invloed op de geboorte van de jongen en op zijn vroege kindertijd. Door Gods hulp overwon het gezin grote problemen. Ook jouw gezin kan met Gods hulp grote problemen overwinnen.

Het vertelt over liefde

Jezus’ volgelingen leerden dat de bevruchting en de geboorte van Jezus onderdeel waren van een goddelijk plan om ons echte vrede, innerlijke vrijheid en zelfrespect te brengen. Zij geloofden dat de God van de Bijbel wil dat we vriendschap met Hem ervaren en dat we ervaren dat ons leven betekenis heeft en een doel.

Helaas worden we door onze eigen zelfgerichtheid van Hem gescheiden. Als we aan ons lot overgelaten zouden worden, zouden we dit leven en de eeuwigheid doorbrengen zonder contact met God.

Jezus kwam om ons opnieuw in contact te brengen met God. Maria’s baby werd geboren om te sterven, terwijl Hij de straf droeg voor onze zelfgerichtheid, die door de bijbelse geschriften ‘zonde’ wordt genoemd. Als ik een parkeerboete krijg, zou jij die dan voor me willen betalen? Toen de volwassen Jezus stierf aan het kruis droeg hij de straf die wij verdiend hadden vanwege al onze zonde en daarna stond Hij op uit de dood om ons nieuw leven te geven. Jezus legde uit: ‘Want God had de wereld zo lief dat Hij zijn enige Zoon heeft gegeven, opdat iedereen die in Hem gelooft niet verloren gaat, maar eeuwig leven heeft’ God kan je vriend worden als jij in Hem gelooft en vertrouwt dat Hij je zonde zal vergeven. Hij zal je nooit teleurstellen.

Een kerstverhaal

Een Schotse boer en het kerstverhaal

Er was eens een Schotse boer, die niet in het kerstverhaal geloofde. Het idee dat God mens zou worden, vond hij maar absurd. Zijn vrouw daarentegen geloofde wel dat God zijn Zoon naar de aarde stuurde en zo mens wilde worden. Ze voedde haar kinderen op in haar geloof. De boer maakte haar geloof soms belachelijk: ‘Wat een onzin allemaal,’ zei hij. ‘Waarom zou God Zich verlagen en een mens worden als wij ? Het is zo’n idioot verhaal.’

Op een winterse zondagavond ging zijn vrouw met de kinderen naar de kerk. De boer bleef uiteraard thuis. Toen ze weg waren, verslechterde het weer en stak er een hevige sneeuwstorm op. Opeens hoorde hij een klap tegen het raam. En toen nog één. Hij ging naar buiten om te kijken wat er aan de hand was. Dat was vreemd! Een troep ganzen was neergestreken op zijn land. Op hun trek naar het zuiden waren ze in de storm de weg kwijtgeraakt. Ze waren bij zijn boerderij gestrand en konden niet meer verder vliegen. De boer had met ze te doen. Hij wilde ze helpen en bedacht dat ze in zijn schuur veilig konden overnachten.

Hij zette de schuurdeuren open en ging op zij om ze binnen te laten. Maar ze beseften niet dat ze daar veilig zouden zijn. Dus probeerde hij de ganzen naar binnen te jagen, maar ze renden alle kanten op. Hij dacht goed na, pakte toen een stuk brood en legde zo een spoor naar de schuurdeur. Maar ze kwamen nog steeds niet. Hij kreeg ze met geen mogelijkheid in de warme, veilige schuur.

Ten einde raad riep hij uit: ‘Waarom komen jullie niet achter me aan? Hoe krijg ik jullie in vredesnaam achter me aan?’  Hij dacht even na en realiseerde zich toen dat ze niet achter hem aankwamen omdat hij een mens was. Hardop zei hij: ‘Hoe kan ik ze redden? Dat lukt alleen als ik zelf een gans word. Kon ik maar één van hen worden! Ze zouden achter me aan komen en ik zou ze in veiligheid brengen.’ Opeens besefte hij wat hij zei. De woorden klonken na in zijn hoofd: ‘Kon ik maar één van hen worden. Dan zou ik ze kunnen redden’.

Eindelijk gingen zijn ogen open voor Gods liefde voor de mensen. Hij viel op zijn knieën in de sneeuw en bad tot het kind in de kribbe.

Dit verhaal is te lezen in het boek ’Kort & krachtig’, Aanstekelijke gedachten en explosieve uitspraken. van J. John en Mark Stibbe (ISBN 90338 18264 uitgeverij Ark Boeken – VVHS/ BKV)

Waar komt de kerststal vandaan?

Een kerststal is een voorstelling van de geboorte van Jezus met figuren van hout of gips, die vooral in katholieke gezinnen rond Kerstmis in huis te vinden is, vaak onder de kerstboom.

Naast Jezus, Maria en Jozef zijn vaak ook andere figuren aanwezig die in het kerstverhaal voorkomen, zoals herders – eventueel aangevuld met enkele schapen – en de drie wijzen Caspar, Balthasar en Melchior – soms met kamelen. Ook andere dieren als de os en de ezel behoren tot de figuren in de kerststal.

Een levensgrote kerststal wordt soms op een algemeen toegankelijke plaats ingericht. Hierbij wordt ook aandacht besteed aan de omgeving. In sommige plaatsen worden routes langs kerststallen uitgezet. In veel plaatsen is het gebruikelijk om een levende kerststal met echte mensen en dieren neer te zetten.

De invoering van de kerststal wordt toegeschreven aan Franciscus van Assisi, die in het jaar 1223 in Greccio (Italië) een ‘levende’ kerststal liet maken. Hij heeft de kerststal zoals wij die nu kennen beïnvloed. Daarvóór werd namelijk met Kerstmis een kribbe op of naast het altaar gezet tijdens de Heilige Mis op Kerstdag. Spoedig kwamen daar meerdere figuren bij. De franciscanen bevorderden dit gebruik in kerken en gezinnen.

De dieren in de kerststal

Schapen komen voor in de kerstverhalen in de Bijbel, en komen daarom ook voor in de Kerststal.

De Os en de Ezel

De os en de ezel komen niet in de kerstverhalen in de Bijbel voor, maar zijn ontleend aan Jesaja 1:3 ‘Een rund herkent zijn meester, een ezel kent zijn voederbak, maar Israël mist elk inzicht, mijn volk leeft in onwetendheid.’ Hiermee wordt visueel een oproep tot bekering gegeven.

De duif

Een duif wordt regelmatig aangetroffen in de kerststal, er bovenop of ergens boven de kribbe, dit is een verbeelding van de Heilige Geest.

Hoe zit het met de kerstboom?

Over het ontstaan en gebruik van de kerstboom zijn er verschillende verhalen in omloop. We noemen hier de meest voorkomende.

Een kerstboom is een naaldboom die traditioneel rond Kerstmis in huis wordt gehaald en met kaarsjes, ballen, slingers, engelenhaar, uiteenlopende decoratieve figuren zoals engelen, rendieren, pakjes, en eventueel een piek wordt versierd. De traditie van de kerstboom is allengs uitgebreid tot verlichte en versierde bomen op pleinen en in parken, straten en tuinen. In veel steden en dorpen wordt een grote verlichte kerstboom neergezet, meestal op een markt, plein of andere centrale plaats.

Het moment waarop de kerstboom wordt opgetuigd verschilt van streek tot streek en van religie tot religie. In Nederland en België geldt de ongeschreven regel dat kerstbomen en andere kerstversieringen pas na Sinterklaas (5 december) mogen worden aangebracht. Uiterlijk met Driekoningen (6 januari) wordt de boom weggehaald. Vroeger liet men de boom ook wel staan tot het feest van Maria-Lichtmis. Soms wordt wel eens gezegd dat het weghalen van de boom vóór Driekoningen ongeluk zou brengen, doch deze opvatting lijkt minder wijdverbreid: veel Nederlanders doen de kerstboom rond de jaarwisseling al de deur uit.

Oorsprong en ouderdom van het gebruik

Over de ouderdom van het gebruik van de kerstboom lopen de bronnen zeer uiteen.

In de Romantiek doken theorieën op dat de kerstboom een Oud Germaanse oorsprong zou hebben, waarbij de boom (eik) centraal stond in een midwinterviering (eigenlijk de kortste dag). Als de boom in de winter te oud was, werd deze verbrand voor warmte. Pas tijdens de middeleeuwen konden kaarsenmakers op grote schaal goedkope kaarsen maken die gebruikt werden om de boom mee te versieren. In een Frankische tekst uit de 13e eeuw wordt voor het eerst een groene boom vol kaarsen beschreven. Tijdens winters aan het eind van de middeleeuwen plaatsten inwoners van de Elzas een boom, versierd met kaarsen, klatergoud, gekleurd papier, appels, koek en suikergoed in hun huis. Dit gebruik waaide pas halverwege de 19e eeuw over naar andere West-Europese landen, waaronder Nederland en België.

De christelijke kerken, en vooral de Rooms-katholieke Kerk, hebben de kerstboom lange tijd geweerd. De kerstboom heeft met de inhoud van het christelijke kerstfeest niets te maken. Opvallend genoeg zijn het juist hun negentiende-eeuwse geestverwanten die ervoor hebben gezorgd dat de kerstboom in Nederland ingang vond. In de negentiende eeuw heeft het Réveil een belangrijke rol gespeeld bij de introductie van de kerstboom. Kenden in eerste instantie alleen rijke vrijzinnige protestantse gezinnen het gebruik van een spar in huis, de zondagsschool bezorgde hem brede populariteit. De zondagsschool, opgericht door figuren uit het Réveil, was niet alleen een geschikte manier om het evangelie te verspreiden maar ook om armen van middelen te voorzien. Sindsdien staat de kerstboom volgens sommige kerken symbool voor ‘het Licht’.

Kerstboom: geen heidense oorsprong

De kerstboom zou van Germaanse komaf zijn, maar dat de kerstboom een Germaans symbool is, is echter een mythe. Deze mythe is in het leven geroepen door de Duitser Jacob Grimm. Deze Duitser, bekend van zijn sprookjesverzameling, had behoefte aan een typisch Duitse mythologie. Deze mythologie had hij nodig om Duitsland als laatkomer op de wereldkaart oude papieren te geven. Dat Grimm teruggreep op de Germaanse mythologie, had bij hem ook een anti-christelijke betekenis.

De kerstboom is echter niet oeroud, zoals Grimm meende. En ook geen Germaans symbool, zoals lange tijd na hem is gedacht. De kerstboom duikt eind 16e, begin 17e eeuw op in Duitsland in protestantse gebieden (Bremen, Elzas). Daarna kwam de kerstboom in gebruik bij de Duitse adel. Dat adellijke netwerk droeg bij aan de verspreiding. Tot aan 1870 was het vooral een Duits gebruik. In deze oorlog richtten de Duitse soldaten en officieren massaal de kerstboom op om aan het front toch de typische kerstsfeer te krijgen. Na deze oorlog verspreidde dit gebruik zich verder over Europa.

Mogelijk is er een verband met de Middeleeuwse kerstspelen. Daarin werd een boom gebruikt om de heilsgeschiedenis in korte tijd weer te geven. Men hing er appels in, die verwezen naar de zondeval. De hosties, die erin gehangen werden, verwezen naar de verlossing. De rozen verwezen naar de afgehouwen tronk van Isaï, die weer bloeide.

In ieder geval is de kerstboom niet oeroud en ook geen Germaans gebruik. Wat Grimm deed, was het ‘uitvinden’ van een traditie. Een historisch fenomeen dat veelvuldig in de 19e eeuw voorkomt.

Daarnaast zijn er nog verschillende verhalen bekend uit de oudheid waarbij (groen blijvende) bomen een rol spelen in cultus en religie.

Welke Bijbelteksten zijn er voor kerstwensen?

Veel mensen vinden het leuk om een kerstkaart te ontvangen. Jij waarschijnlijk ook.

Op deze kerstkaarten kun je een persoonlijke wens schrijven voor de persoon die hem gaat ontvangen. Vaak blijft het bij iets als ‘vrolijk kerstfeest’, ‘prettige kerstdagen’ of ‘gezegende kerstdagen’. Maar je kunt er ook een bijbeltekst aan toevoegen.

Want kerst zonder Jezus is slechts een oud volksfeest. Kerst mét Jezus is zoals het is bedoeld. Kerstfeest gaat over baby Jezus. Maar pel de romantiek er even af: de redder voor deze wereld is geboren. Dát is het goede nieuws, dát is wat mensen die het nieuws hoorden vervulde met blijdschap. Zorg dat juist ook in deze tijd van kerst het nieuws van de Redder duidelijk wordt gemaakt. Laat je kerstwensen vol zijn van Jezus.

PS: verwijs ook mensen door naar deze website www.waaromkerst.nl, de Facebook pagina www.facebook.com/waaromkerst of de website www.ikzoekgod.nl.

De onderstaande teksten zijn uit de Nieuwe Bijbelvertaling (NBV), maar je kunt ze natuurlijk ook uit andere vertalingen gebruiken.

Belofte van de maagdelijke geboorte

  • Daarom zal de Heer zelf u een teken geven: de jonge vrouw is zwanger, zij zal spoedig een zoon baren en hem Immanuel noemen. 
Jesaja 7:14
  • Maar uit de stronk van Isaï schiet een telg op,
een scheut van zijn wortels komt tot bloei. 
Jesaja 11:1
  • ‘De maagd zal zwanger zijn en een zoon baren, en men zal hem de naam Immanuel geven,’ wat in onze taal betekent ‘God met ons’. 
Matteüs 1:23
  • Maar de engel zei tegen haar: ‘Wees niet bang, Maria, God heeft je zijn gunst geschonken. Luister, je zult zwanger worden en een zoon baren, en je moet hem Jezus noemen. 
Lukas 1:30-31
  • Toen de engelen waren teruggegaan naar de hemel, zeiden de herders tegen elkaar: ‘Laten we naar Betlehem gaan om met eigen ogen te zien wat er gebeurd is en wat de Heer ons bekend heeft gemaakt.’ Ze gingen meteen op weg, en troffen Maria aan en Jozef en het kind dat in de voederbak lag.
 Lukas 2:15-16

Teksten over de geboorte van Christus

  • Een kind is ons geboren,
een zoon is ons gegeven;
de heerschappij rust op zijn schouders.
Deze namen zal hij dragen: Wonderbare raadsman,
Goddelijke held, Eeuwige vader, Vredevorst.
 Jesaja 9:5
  • Niet ver daarvandaan brachten herders de nacht door in het veld, ze hielden de wacht bij hun kudde. Opeens stond er een engel van de Heer bij hen en werden ze omgeven door het stralende licht van de Heer, zodat ze hevig schrokken. De engel zei tegen hen: ‘Wees niet bang, want ik kom jullie goed nieuws brengen, dat het hele volk met grote vreugde zal vervullen: vandaag is in de stad van David jullie redder geboren. Hij is de messias, de Heer. Dit zal voor jullie het teken zijn: jullie zullen een pasgeboren kind vinden dat in een doek gewikkeld in een voederbak ligt.’
 Lukas 2:8-12
  • God heeft hem een plaats gegeven aan zijn rechterhand, hem tot leidsman en redder verheven om de Israëlieten tot inkeer te brengen en hun zonden te vergeven. 
Handelingen 5:31
  • Hij die de gestalte van God had, hield zijn gelijkheid aan God niet vast, maar deed er afstand van. Hij nam de gestalte aan van een slaaf en werd gelijk aan een mens. En als mens verschenen, heeft hij zich vernederd en werd gehoorzaam tot in de dood – de dood aan het kruis.
 Filippenzen 2:6-8

Bijbelteksten over Goed Nieuws

  • De engel zei tegen hen: ‘Wees niet bang, want ik kom jullie goed nieuws brengen, dat het hele volk met grote vreugde zal vervullen: vandaag is in de stad van David jullie redder geboren. Hij is de messias, de Heer. Dit zal voor jullie het teken zijn: jullie zullen een pasgeboren kind vinden dat in een doek gewikkeld in een voederbak ligt.’ En plotseling voegde zich bij de engel een groot hemels leger dat God prees met de woorden: 
‘Eer aan God in de hoogste hemel
en vrede op aarde voor alle mensen die hij liefheeft.’ 
Lukas 2:10-14
  • Want God had de wereld zo lief dat hij zijn enige Zoon heeft gegeven, opdat iedereen die in hem gelooft niet verloren gaat, maar eeuwig leven heeft. God heeft zijn Zoon niet naar de wereld gestuurd om een oordeel over haar te vellen, maar om de wereld door hem te redden. 
Johannes 3:16-17
  • Laten we God danken voor zijn onbeschrijfelijk geschenk.
 2 Korintiërs 9:15
  • Elke goede gave, elk volmaakt geschenk komt van boven, van de Vader van de hemellichten; bij hem is nooit enige verandering of verduistering waar te nemen.
 Jakobus 1:17

Kerstfeest gaat over een teken van God

  • Daarom zal de Heer zelf u een teken geven: de jonge vrouw is zwanger, zij zal spoedig een zoon baren en hem Immanuel noemen.
 Jesaja 7:14
  • De ster die ze hadden zien opgaan ging voor hen uit, totdat hij stil bleef staan boven de plaats waar het kind was. Toen ze dat zagen, werden ze vervuld van diepe vreugde.
 Matteüs 2:9-10
  • Dit zal voor jullie het teken zijn: jullie zullen een pasgeboren kind vinden dat in een doek gewikkeld in een voederbak ligt.’
 Lukas 2:12

Wie is Jezus?

Jezus is de opmerkelijkste mens die ooit geleefd heeft. Hij is het middelpunt van onze beschaving. Per slot van rekening noemen we alles wat voor zijn geboorte gebeurde ‘voor Christus’ en daarna ‘na Christus’. Jezus was en is de Zoon van God. Sommige mensen denken dat hij gewoon een ‘goede religieuze leraar’ was. Maar dat komt niet overeen met de feiten.

Wil je meer weten over Jezus, luister dan eens naar dit liedje (link naar: Man van Nazareth) en lees wat er in dit artikel staat. (link naar: Jezus is een uniek persoon)

Je kunt natuurlijk ook de gratis cursus Waarom Jezus? (link naar: Waarom Jezus?-cursus) volgen. Samen met een online coach ga je stap voor stap ontdekken wie Jezus is en wat de betekenis is van zijn leven en dood.

Welke profetieën over Kerst staan er in het Oude Testament?

Bron: Creatov.nl

De tijd van Kerst is een tijd waarin we veel geven. Misschien kijk je soms over een prachtig cadeau heen. God gaf zijn Zoon, Jezus Christus, als het grootste cadeau aan de wereld.

De engel zei tegen hen: ‘Wees niet bang, want ik kom jullie goed nieuws brengen, dat het hele volk met grote vreugde zal vervullen: vandaag is in de stad van David jullie redder geboren. Hij is de messias, de Heer.’ Lukas 2:10-11

Enig idee hoe het komende jaar eruit gaat zien? Lastig hè. Laat staan dat je weet wat er in de komende paar jaar gaat gebeuren. De meeste beloften of profetieën over het moment van Jezus’ geboorte zijn honderden jaren voor het grote moment al opgeschreven. De nauwkeurigheid is op zijn zachtst gezegd opvallend. Hier een kort overzicht van beloften uit het Oude Testament over de geboorte van Jezus:

  1. Beloofd door het zaad van Abraham
  • Oude Testament: Genesis 22:18
  • Nieuwe Testament: Matteüs 1:1
  1. Beloofd door Izaak
  • Oude Testament: Genesis 21:12
  • Nieuwe Testament: Lukas 3:34
  1. Uit de stam van Juda
  • Oude Testament: Micha 5:2
  • Nieuwe Testament: Lukas 3:33
  1. Geboren uit de familie van Isaï
  • Oude Testament: Jesaja 11:1
  • Nieuwe Testament: Lukas 3:32
  1. Geboren uit het huis van koning David
  • Oude Testament: Jeremia 23:5-6
  • Nieuwe Testament: Lukas 3:31
  1. Geboren in Bethlehem
  • Oude Testament: Micha 5:2
  • Nieuwe Testament: Lukas 2:4-7
  1. Geboren uit een maagd
  • Oude Testament: Jesaja 7:14
  • Nieuwe Testament: Matteüs 1:18
  1. Aanbeden door koningen
  • Oude Testament: Psalm 72:10
  • Nieuwe Testament: Matteüs 2:11
  1. Aanbeden door herders
  • Oude Testament: Psalm 72:9
  • Nieuwe Testament: Lukas 2:9
  1. Huilen voor de kinderen
  • Oude Testament: Jeremia 31:15
  • Nieuwe Testament: Matteüs 2:16
  1. Vlucht naar Egypte
  • Oude Testament: Hosea 11:1
  • Nieuwe Testament: Matteüs 2:13-14
  1. Hij zal Heer worden genoemd
  • Oude Testament: Psalm 110:1
  • Nieuwe Testament: Lukas 2:11
  1. Hij is de Zoon van God
  • Oude Testament: Psalm 2:7
  • Nieuwe Testament: Lukas 3:22 (Matteüs 3:17; Markus 1:11)

Dit zijn slechts een aantal profetieën over de geboorte van Jezus. En zeker als je de profetieën over zijn leven erbij pakt, dan is het overweldigend om dit te zien. Lees bijvoorbeeld “Jezus in alle boeken van de Bijbel”.

Wil je meer weten over de echte inhoud van het kerstfeest?
Onderweg naar kerst behandelt een aantal thema’s over de achtergronden en betekenis van kerst.
Heb je een vraag voor ons dan kan dat via het contactformulier.